Buraki gotują się od 30 do 90 minut. O tym, ile dokładnie, decydują ich średnica i metoda: garnek, parowar, piekarnik albo szybkowar. Szybkowar to garnek ciśnieniowy, w którym podwyższone ciśnienie skraca gotowanie do około 20-30 minut.

Gotujesz buraki na barszcz, do sałatki albo do słoików i nie chcesz ich rozgotować. Rozgotowane warzywo traci kolor i słodki smak, a jego miąższ robi się wodnisty. Czas gotowania zależy od średnicy warzywa, dlatego zmierz je przed włożeniem do garnka. Zbyt długie trzymanie w wodzie wypłukuje barwnik.

Każdy sposób ma własny zakres minut, a przygotowanie buraków waży tyle samo co sam czas. Do tego dochodzą proporcje na przetwory w słoikach i pomysły na wykorzystanie ugotowanych buraków.

Zmierz średnicę linijką, żeby wybrać właściwy zakres. Nie musisz zgadywać, jak długo trzymać warzywo na ogniu. Wystarczy znać średnicę buraków i wybraną metodę, żeby trafić z czasem bez zaglądania do garnka co pięć minut.

Ile gotuje się buraki: czas zależny od wielkości i metody

Burak o średnicy około 5 cm gotuje się 30-40 minut. Sztuka o średnicy 7 cm potrzebuje 40-60 minut, a powyżej 7 cm nawet 90 minut. Metoda zmienia te liczby, ale kolejność zostaje ta sama: średnica rządzi czasem.

Wielkość warzywa to najlepsza wskazówka, gdy chcesz wiedzieć, jak długo gotować buraki. Buraki tej samej wielkości w jednym garnku gotują się równo, a mieszanie wielkości wydłuża gotowanie największych sztuk.

Średnica waży więcej niż waga, bo ciepło musi dojść do samego środka warzywa. Gruba sztuka potrzebuje czasu na przewodzenie ciepła, a nie tylko na podgrzanie skórki. Każda metoda ma własny zakres minut, a różnice sięgają pół godziny.

Buraki gotowane w garnku, w całości i w skórce

W garnku buraki gotują się w całości i w skórce, na minimalnym ogniu, pod przykryciem z niewielką szczeliną. Buraki czerwone o średnicy do 5 cm gotują się 30-40 minut. Te o średnicy 5-7 cm potrzebują 40-60 minut, a powyżej 7 cm 60-90 minut.

Czas liczysz od momentu zagotowania wody, nie od chwili wstawienia garnka na ogień. Woda powinna tylko drgać, bo mocne bulgotanie rozgotowuje zewnętrzne warstwy, zanim środek zmięknie. Duże sztuki możesz przekroić na pół, ale stracą wtedy część soku.

Gotowanie na parze, czyli więcej koloru w warzywie

Na parze buraki gotują się 30-60 minut, zależnie od wielkości. Para nie wypłukuje barwnika, dlatego warzywo zachowuje więcej koloru niż w garnku z wodą. Koszyczek ustaw nad wrzątkiem i przykryj garnek pokrywką.

Układaj buraki w jednej warstwie, bo para musi krążyć wokół każdej sztuki. Warzywo pokrojone w plastry zmięknie szybciej, ale odda więcej soku. Parowar sprawdza się najlepiej, gdy chcesz zachować kolor do sałatki.

Pieczenie w piekarniku i szybkowar jako szybsza droga

W piekarniku rozgrzanym do 190°C buraki pieczesz 60-90 minut, w folii albo w naczyniu żaroodpornym. Zawinięte w folię nie tracą soku, a skórka schodzi po upieczeniu prawie sama. Do piekarnika wybieraj sztuki podobnej wielkości.

Upieczone buraki mają bardziej skupiony, słodszy smak niż te z wody. Folia zatrzymuje parę, więc warzywo mięknie równocześnie od środka.

W szybkowarze czas spada do około 20-30 minut. Dzieje się tak tylko wtedy, gdy wody jest dość, by nie odparowała przed końcem gotowania.

Jak przygotować buraki do gotowania, by nie straciły koloru

Buraki wkłada się do garnka nieobrane, z korzonkiem, i zalewa zimną wodą tak, by sięgała 2-3 cm ponad warzywa. Skórka i korzonek zatrzymują sok i barwnik w środku, więc obieranie przed gotowaniem to błąd. Jak gotować buraki, żeby nie straciły koloru, podpowiada sama skórka.

Woda ma sięgać 2-3 cm ponad warzywa, a po zagotowaniu ogień schodzi do minimum. Zalewaj warzywo zawsze zimną wodą, nigdy gorącą. Zimna woda chroni też strukturę warzywa.

Skórka, korzonek i zimna woda, czyli czego nie robić przed gotowaniem

Przygotowanie sprowadza się do pięciu kroków, które zajmują mniej niż kwadrans.

1. Umyj buraki szczotką, ale nie obieraj ich ze skórki.
2. Zostaw 2-3 cm korzonka i nie odcinaj go do końca.
3. Zalej warzywo zimną wodą 2-3 cm ponad jego powierzchnię.
4. Dodaj łyżeczkę soku z cytryny lub octu na każdy litr wody.
5. Nie sol na starcie, dopraw dopiero po ugotowaniu.

Sól na początku gotowania utwardza buraki, dlatego doprawia się je po zdjęciu garnka z ognia. Sok z cytryny działa szybciej niż ocet, ale oba robią dokładnie to samo. Gotowanie w skórce w jak najmniejszej ilości wody ogranicza straty składników odżywczych.

Korzonek odcinaj dopiero po ugotowaniu, razem ze skórką.

Czy solić wodę i co dodać, żeby kolor pozostał intensywny

Na każdy litr wody dodaje się łyżeczkę soku z cytryny lub octu, żeby kolor pozostał intensywny. Kwas obniża pH wody i stabilizuje barwnik. Sok z połowy pomarańczy i łyżka brązowego cukru na litr wody działa podobnie, tylko łagodniej w smaku.

Twarda woda bogata w wapń i magnez wydłuża gotowanie, dlatego w takiej wodzie trzymaj warzywo dłużej. Gorycz pojawia się przy przypaleniu i rozgotowaniu, a nie przy samym gotowaniu w skórce. Jeśli chcesz wiedzieć, jak ugotować buraki, żeby nie były gorzkie, pilnuj ognia i nie przekraczaj czasu.

Kwasu dodawaj dokładnie tyle, ile mówi miarka, jedna łyżeczka na litr wody, bo większa dawka wydłuża gotowanie.

Jak sprawdzić, czy buraki są ugotowane, i co zrobić po gotowaniu

Najprostszy test to widelec wbity w środek buraka: jeśli wchodzi bez oporu, warzywo jest gotowe. Miękkie, ale rozgotowane buraki rozpadają się pod palcami i tracą kształt. Gdy widelec napotyka opór w środku, burak wraca do garnka na 10 minut.

Po ugotowaniu przelej buraki zimną wodą albo wstaw je do miski z lodem, bo zimno zatrzymuje dalsze gotowanie. Nóż działa w teście tak samo jak widelec, więc użyj tego, co masz pod ręką.

Test widelcem i zimna woda po ugotowaniu

Gorące warzywo przekłada się do zimnej wody lub miski z lodem, żeby zatrzymać gotowanie w środku. Sposób, jak gotować buraki, nie zmienia testu: widelec rozstrzyga zawsze. Widelec wbity przy korzonku wchodzi inaczej niż w środku, dlatego sprawdzaj najgrubszą część warzywa.

Test powtórz w dwóch miejscach, bo jedna sztuka bywa twardsza od reszty.

• Przelej buraki zimną wodą albo wstaw je do miski z lodem.
• Ostudź warzywo do temperatury pokojowej.
• Obierz buraki ze skórki dłońmi albo nożem.
• Wstaw je do lodówki w szczelnym pojemniku.

Ugotowane buraki przechowuje się w lodówce w szczelnym pojemniku przez 3-5 dni. Do garnka po ugotowaniu możesz dodać łyżkę cukru i kawałek czerstwej skórki chleba razowego. Cukier pomaga zachować kolor, a skórka przyspiesza mięknięcie warzywa.

Przy cukrzycy liczy się nie tylko czas, więc woda bez dodatku cukru jest bezpieczniejszym wyborem.

Co zrobić z wodą po gotowaniu buraków

Woda po gotowaniu nadaje się na barszcz, zakwas, krem z buraków i do zabarwienia ryżu. Ma głęboki kolor i słodkawy smak, więc nie wylewaj jej do zlewu. Zabarwiony ryż podawaj zamiast zwykłego, jeśli chcesz dodać kolor do obiadu.

Gorące buraki włóż od razu do zimnej wody, skórka zejdzie sama, a warzywo przestanie się gotować.

Jak długo gotować buraki na barszcz, ćwikłę i buraczki do obiadu

Na barszcz buraki gotuje się w całości na małym ogniu około godziny, podobnie jak na ćwikłę. Długość gotowania zależy od dań, które przygotowujesz. Gwałtowne wrzenie mąci smak i wypłukuje barwnik.

Na przetwory wystarczy 30-45 minut gotowania, bo warzywo przejdzie jeszcze pasteryzację. Warzywo na ćwikłę gotuj do miękkości, ale nie do rozgotowania. Gotowanie buraków w całości chroni sok w środku.

Ćwikła powstaje ze startych buraków zmieszanych z chrzanem. Do buraczków zasmażanych z około 600 g buraków potrzebujesz 1 małej cebulki, czyli około 60 g. Dodaj 2 łyżki masła, 1 czubatą łyżeczkę mąki pszennej i 2-3 łyżki soku z cytryny.

Cebulkę szkli się na maśle, dodaje mąkę i łączy sos. To wersja na ciepło, podawana od razu do obiadu.

Tradycyjne buraczki do obiadu na zimno robi się ze startych buraków z chrzanem, sokiem z cytryny i odrobiną cukru. Przepis na buraczki do obiadu z kuchni babci dodaje około 4 łyżek stopionej słoniny ze skwarkami. Do tego idzie 1 łyżka mąki, a do gotowania liść laurowy i ziele angielskie.

Jak zrobić buraczki do obiadu na ciepło, pokazuje sama zasmażka: sok z cytryny równoważy słodycz warzywa. Buraki do buraczków zasmażanych gotuje się w całości pod przykryciem, małe około godziny, większe nawet 90 minut.

Starte buraki dodaj do zasmażki i duś 2-3 minuty, mieszając, żeby nie przywarły do dna.

Buraki w słoikach na zimę: przepisy bez octu, z jabłkami i z zalewą octową

Bez octu buraki w słoikach muszą być pasteryzowane. W przepisie na 4 kg warzywa wystarcza 15 minut od zagotowania wody. Przepis bez octu na 4 kg buraków to 2 łyżki soli, 2 łyżki soku z cytryny i 1 łyżka cukru.

Bez octu i zalewy pasteryzacja jest obowiązkowa, bo nic innego nie zabezpieczy słoików. Z trzech sposobów wybierz jeden i przygotuj zapas na zimę.

Gotowanie buraków w całości zajmuje około 45 minut, a starte z dodatkami zagotowuje się przed przełożeniem do słoików.

• Bez octu: 4 kg buraków, 2 łyżki soli, 2 łyżki soku z cytryny i 1 łyżka cukru, pasteryzacja 15 minut od zagotowania wody.
• Z jabłkami: zasada 4+4, czyli 4 kg buraków i 4 średnie kwaśne jabłka, 1 łyżeczka soli i 1/2 szklanki cukru, małe słoiki pasteryzowane 20-25 minut.
• Z zalewą octową: 3 kg buraków, około 115 g cukru, 1 łyżka soli kamiennej (około 20 g) i niecałe 1/2 szklanki octu spirytusowego 10%; zalewa daje 3 słoiki po 900 ml, pasteryzowane 20 minut.

Przepis na buraczki do słoików zaczyna się od ugotowanego i startego warzywa. W wariancie z jabłkami plaster jabłka układa się razem z burakami, a małe słoiki pasteryzuje się krócej niż duże.

Przepis z buraków warto zapisać raz i trzymać się go co rok, bo zmiana proporcji psuje trwałość zaprawy.

Nakładaj gorące buraki do wyparzonych słoików i dokładnie zakręć wieczka, zanim zaczniesz pasteryzację.

Co zrobić z ugotowanych buraków: dania, kalorie i indeks glikemiczny

Ugotowany burak ma indeks glikemiczny 65, surowy 35, a 100 g warzywa to tylko 43 kcal. W 100 g znajdziesz też 6,8 g węglowodanów, 0,20 g tłuszczu i 1,60 g białka. Właściwości buraków zależą od obróbki, nie od samego warzywa.

Najmniej przetworzona postać jest najzdrowsza, czyli burak surowy albo krótko gotowany w skórce. Można wykorzystać go na wiele sposobów, a każdy zachowuje inną część składników.

Do wyboru masz sałatki z kiszonym ogórkiem i cebulą, hummus z ciecierzycą, smoothie, placki, carpaccio i zupę krem.

Gotowane buraki mają średni indeks glikemiczny 55-70, dlatego przy cukrzycy wybieraj mniejsze porcje. Łącz je z białkiem i tłuszczem, bo to spowalnia wzrost cukru we krwi. Wielkość porcji omów z lekarzem lub dietetykiem.

Gotowanie może obniżać zawartość witaminy C, dlatego nie trzymaj warzywa w wodzie dłużej, niż musi.

Sałatka z rukolą, kozim serem i orzechami to najprostszy sposób, żeby wykorzystać buraki ugotowane dzień wcześniej.

Jak ugotować buraki, żeby zawsze się udały

O udanych burakach decydują dwie rzeczy. Skórka zostaje na miejscu do końca gotowania, a czas dobiera się do średnicy warzywa. Miękkość potwierdza widelec, nie zegarek, i te dwie zasady wystarczą na większość przypadków.

Na pierwszą próbę wystarczy jeden garnek i cztery buraki. Ugotuj od razu kilka sztuk, ostudź je i wstaw do lodówki w szczelnym pojemniku.

Dzięki temu przez kilka dni możesz cieszyć się smakiem buraków i ich wartościami odżywczymi bez ponownego gotowania. Barszcz, sałatka i buraczki do obiadu powstaną z nich w kilka minut.

Zacznij od czterech buraków tej samej wielkości, a przy drugiej próbie czas dobierzesz już bez zaglądania do notatek.